Baskı Devre Nasıl Yapılır?
Baskı Devre (PCB) Nedir?
Baskı devre, elektronik devre elemanlarının lehimlenerek bir araya getirildiği, bakır kaplı plaka üzerine oluşturulan iletken yolların bulunduğu yapıdır. Devrenin düzenli, sağlam ve tekrar üretilebilir olmasını sağlar.
Gerekli Malzemeler
Bakır kaplı plaket (tek yüzlü veya çift yüzlü)
Devre şeması veya PCB çizimi
Asetat kâğıdı veya parlak dergi kâğıdı
Lazer yazıcı
Ütü veya laminasyon makinesi
Asit (genellikle perklorür demir veya tuz ruhu + hidrojen peroksit)
Plastik kap
Eldiven ve koruyucu ekipman
Matkap veya mini el matkabı
Lehimleme ekipmanları
Devre Çiziminin Hazırlanması
Öncelikle devre, bilgisayar ortamında çizilir.
Proteus, EasyEDA, KiCad gibi programlar kullanılabilir.
Çizim yapılırken yolların çok ince olmamasına dikkat edilmelidir.
Baskı alınacak yüzey ayna (mirror) şeklinde ayarlanmalıdır.
Bu aşama, baskı devrenin hatasız çıkması için en önemli adımdır.
Baskı Alma İşlemi
Devre çizimi lazer yazıcı ile asetat ya da parlak kâğıda basılır.
Mürekkep püskürtmeli yazıcı kullanılmamalıdır.
Toner yoğunluğunun yüksek olması tercih edilir.
Devrenin Plakete Aktarılması (Ütü Yöntemi)
Bakır yüzey zımpara ile temizlenir ve yağdan arındırılır.
Baskı alınan kâğıt, tonerli yüzey bakıra gelecek şekilde yerleştirilir.
Ütü ile bastırılarak toner bakıra aktarılır.
Soğuduktan sonra kâğıt suyla dikkatlice sökülür.
Bu işlem sonunda devre yolları bakır üzerinde görünür hâle gelir.
Asitleme (Bakır Eritme)
Plaket, plastik kap içindeki asit çözeltisine bırakılır.
Tonerle kaplı olmayan bakır kısımlar erir.
Sadece devre yolları bakır olarak kalır.
İşlem sırasında eldiven ve gözlük kullanılması önemlidir.
Asitleme tamamlandıktan sonra plaket sudan geçirilir.
Temizleme ve Kontrol
Toner, alkol veya tiner yardımıyla temizlenir.
Devre yolları gözle kontrol edilir.
Kopuk veya kısa devre olan yerler düzeltilir.
Bu aşamada hatalar fark edilirse ince kablo ile düzeltme yapılabilir.
Delme İşlemi
Eleman ayakları için uygun çapta delikler açılır.
Mini matkap veya el matkabı kullanılabilir.
Deliklerin merkezden kaçmamasına dikkat edilmelidir.
Lehimleme
Önce düşük profilli elemanlar lehimlenir (direnç, diyot vb.)
Daha sonra kondansatör, entegre ve soketler eklenir.
Lehimlerin parlak ve temiz olması önemlidir.
Son Kontroller
Multimetre ile süreklilik kontrolü yapılır.
Kısa devre ihtimali kontrol edilir.
Besleme verilmeden önce son bir gözden geçirme yapılır.
Yeni Başlayanlar İçin İpuçları
İlk denemelerde basit devreler seçin
Yolları kalın çizin
Acele etmeyin
Güvenlik ekipmanlarını mutlaka kullanın
İlk devre mükemmel olmak zorunda değil
Genel Değerlendirme
Baskı devre yapımı, elektronikle uğraşan herkesin öğrenmesi gereken temel bir beceridir. Doğru adımlar izlendiğinde ev ortamında bile temiz ve kullanılabilir PCB’ler üretmek mümkündür. Zamanla el alışkanlığı kazanıldıkça daha karmaşık devreler rahatlıkla yapılabilir.