Devre Şemaları

BF199 FM Alıcı Şeması

Devrenin Temel Yapısı ve Mantığı

Devre, anten, LC ayar bölümü, RF yükseltme katı ve ses çıkış bölümünden oluşur.
Anten üzerinden alınan FM sinyali, rezonans devresi sayesinde seçilir.
BF199 transistörleri, hem sinyal yükseltme hem de demodülasyon aşamalarında görev alır.
FM taşıyıcısı üzerindeki ses bilgisi ayrıştırılarak kulaklığa iletilir.

Bu yapı, FM alıcıların en sade hâllerinden biridir ve profesyonel alıcılara kıyasla daha basit bir çalışma prensibine sahiptir.

Devrede Yer Alan Elemanlar ve Görevleri

Anten

Ortamda yayılan FM radyo dalgalarını algılar.
Antenin boyu ve yerleşimi alım performansını belirler.
Kısa bir tel antenle dahi alım yapılabilir, ancak uzun anten daha iyi sonuç verir.

Bobin (L)

Kondansatörlerle birlikte frekans seçimi yapan LC devresini oluşturur.
FM bandında belirli bir istasyonun seçilmesini sağlar.
Sarım sayısı ve bobin çapı frekans ayarını doğrudan etkiler.

Kondansatörler

LC rezonans devresinin hassas çalışmasına katkı sağlar.
Yüksek frekans sinyallerinin süzülmesini sağlar.
DC bileşenleri engelleyerek sadece AC sinyallerin ilerlemesine izin verir.
Devrenin kararlılığını artırır.

BF199 Transistörleri

BF199, özellikle VHF ve FM bandı için tasarlanmış bir RF transistörüdür.
Antenden gelen zayıf FM sinyalini yükseltir.
FM sinyal üzerindeki frekans değişimlerinden ses bilgisinin elde edilmesine yardımcı olur.
Yüksek frekansta çalışmaya uygun yapısı sayesinde daha iyi alım sağlar.

Dirençler

Transistörlerin doğru çalışma noktasında kalmasını sağlar.
Akım sınırlama ve gerilim ayarlama görevini üstlenir.
Devrenin stabil çalışmasına katkıda bulunur.

Ses Çıkışı (Kulaklık)

Demodüle edilen ses sinyali kulaklığa aktarılır.
Devre çıkış gücü düşük olduğu için doğrudan hoparlör sürülemez.
Temiz ses almak için düşük empedanslı kulaklık tercih edilir.

Besleme Kaynağı (3V)

Devre düşük gerilimle çalışacak şekilde tasarlanmıştır.
Genellikle iki adet 1,5V pil kullanılır.
Düşük güç tüketimi sayesinde taşınabilir kullanım sağlar.

Devrenin Çalışma Süreci

Anten FM radyo sinyallerini toplar
LC devresi belirli bir frekansı seçer
BF199 transistörü RF sinyalini yükseltir
FM taşıyıcısı üzerinden ses bilgisi ayrılır
Ses sinyali kulaklığa iletilir

Devrenin Avantajları

Yüksek frekans için uygun BF199 kullanımı
Az elemanla kurulabilen sade yapı
FM alıcı prensiplerini öğretici nitelik
Düşük maliyetli ve erişilebilir
Hobi projeleri için ideal

Devrenin Sınırlamaları

Frekans ayarı hassas ve zahmetlidir
Gürültü ve parazite açıktır
Alım mesafesi sınırlıdır
Frekans kararlılığı düşüktür
Profesyonel FM alıcıların yerini tutmaz

Kullanım Amaçları

Elektroniğe yeni başlayanlar için RF örneği
Radyo frekans temellerini öğrenme
Hobi ve deneysel FM alıcı projeleri
Eğitim amaçlı devre uygulamaları

Devreyi Geliştirmek İçin Öneriler

Ayarlı kondansatör eklenerek frekans ayarı kolaylaştırılabilir
Ses yükseltici kat eklenerek hoparlörle kullanım sağlanabilir
Daha kaliteli anten ile çekim mesafesi artırılabilir
Metal muhafaza kullanılarak parazit azaltılabilir

Genel Değerlendirme

BF199 transistörlü bu FM radyo alıcısı, yüksek frekans elektroniğine giriş yapmak isteyenler için oldukça uygun bir devredir. Basit yapısı sayesinde öğrenmesi kolaydır; aynı zamanda RF devrelerinin temel çalışma mantığını pratik olarak gösterir.

2N2222-BC547 FM Alıcı

Devrenin Genel Çalışma Mantığı

Anten üzerinden ortamda yayılan FM radyo dalgaları alınır.
Bobin ve kondansatörden oluşan LC devresi, sadece belirli bir frekanstaki sinyali seçer.
Seçilen yüksek frekanslı sinyal, ilk transistör tarafından yükseltilir.
İkinci transistör, FM sinyalin taşıyıcısından ses bilgisini ayırır (demodülasyon).
Ortaya çıkan ses sinyali kulaklık çıkışına iletilir.

Bu devre, süperheterodin alıcılar gibi karmaşık değildir; doğrudan algılamaya dayalı basit bir FM alıcı yapısına sahiptir.

Devrede Kullanılan Elemanlar ve Görevleri

Anten

Ortamdaki FM radyo sinyallerini toplar.
Antenin uzunluğu ve konumu alım kalitesini doğrudan etkiler.
Basit bir tel anten kullanılabilir, ancak daha uzun anten daha iyi sonuç verir.

Bobin (L)

Kondansatörlerle birlikte rezonans (LC) devresini oluşturur.
FM bandında belirli bir frekansın seçilmesini sağlar.
Bobin sarım sayısı ve çapı, alıcı frekansını doğrudan etkiler.

Kondansatörler

LC devresinde frekans ayarını sağlar.
Yüksek frekanslı sinyallerin filtrelenmesine yardımcı olur.
DC ve AC sinyallerin birbirinden ayrılmasını sağlar.
Devrenin kararlı çalışmasına katkıda bulunur.

Birinci Transistör (PN2222 veya BC547)

Antenden gelen zayıf FM sinyalini yükseltir.
RF yükselteç olarak çalışır.
LC devresinden gelen sinyalin güçlendirilmesini sağlar.

İkinci Transistör (BC547)

Yükseltilmiş FM sinyali üzerinde demodülasyon işlemini gerçekleştirir.
FM sinyal içindeki ses bilgisini ayırır.
Düşük frekanslı ses sinyalinin oluşmasını sağlar.

Dirençler

Transistörlerin doğru çalışma noktasında çalışmasını sağlar.
Akımı sınırlar ve devreyi korur.
Gerilim bölme ve bias ayarı görevini üstlenir.

Çıkış (Kulaklık)

Demodüle edilen ses sinyalini işitilebilir hale getirir.
Devre çıkış gücü düşük olduğu için kulaklıkla kullanıma uygundur.
Hoparlör kullanımı için ek bir ses yükseltici gereklidir.

Besleme Kaynağı (9V)

Devre 9 voltluk pil ile beslenir.
Yeterli gerilim sağlayarak transistörlerin düzgün çalışmasını mümkün kılar.
Pil kullanımı devreyi taşınabilir hale getirir.

Devrenin Adım Adım Çalışması

Anten ortamdan FM sinyallerini toplar
LC devresi belirli bir frekansı seçer
İlk transistör sinyali yükseltir
İkinci transistör FM sinyalden ses bilgisini ayırır
Ses sinyali kulaklık çıkışına iletilir

Devrenin Avantajları

Az sayıda elemanla kurulabilir
Yapımı basittir
FM radyo alım mantığını öğretir
Eğitim ve deney amaçlı kullanıma uygundur
Düşük maliyetlidir

Devrenin Dezavantajları

Frekans ayarı hassastır
Gürültüye açıktır
Alım mesafesi sınırlıdır
Frekans kararlılığı düşüktür
Profesyonel alıcılarla kıyaslanamaz

USB FM verici

Devrenin Genel Çalışma Prensibi

USB bağlantısı üzerinden ses sinyali devreye alınır.
Ses sinyali uygun seviyeye getirilir ve filtrelenir.
Osilatör ve frekans belirleyici kat, FM taşıyıcı sinyali üretir.
Ses sinyali, taşıyıcı frekans üzerine bindirilerek (frekans modülasyonu) yayınlanır.
Anten aracılığıyla FM bandında düşük güçlü bir yayın yapılır.
Yakındaki FM radyolar bu yayını alabilir.

Bu devre, profesyonel yayın sistemlerinden farklı olarak kısa mesafeli ve düşük güçlü çalışır.

Devrede Bulunan Temel Bölümler

USB Giriş Bölümü

Bilgisayar veya USB destekli cihazdan ses sinyalini alır.
Aynı zamanda devre için gerekli besleme gerilimini sağlar.
USB hattındaki parazitlerin filtrelenmesi için kondansatörler kullanılır.

Ses İşleme ve Filtreleme Katı

USB’den gelen ses sinyalinin genliği ayarlanır.
Gürültü ve istenmeyen frekanslar bastırılır.
FM modülasyonuna uygun hâle getirilir.

Bu bölüm, yayınlanan sesin kalitesini doğrudan etkiler.

Osilatör ve Frekans Üretim Bölümü

FM bandında çalışacak taşıyıcı frekans bu kat tarafından üretilir.
Bobin ve kondansatörlerden oluşan LC devresi kullanılır.
Frekans ayarı genellikle trimmer kondansatör ile yapılır.

Modülasyon Katı

Ses sinyali, taşıyıcı frekansın frekansını değiştirerek FM modülasyonu oluşturur.
Ses sinyalindeki değişimler, yayınlanan FM sinyalin frekansında küçük sapmalara yol açar.
FM alıcılar bu sapmaları tekrar ses sinyaline çevirir.

RF Yükseltme Katı

Oluşturulan FM sinyalinin çıkış gücü artırılır.
Düşük güçlü yayın yapılmasını sağlar.
Yayın mesafesi bu katın verimliliğine bağlıdır.

Anten

FM sinyalinin ortama yayılmasını sağlar.
Antenin uzunluğu ve konumu yayın menzilini belirler.
Genellikle kısa tel anten veya PCB anten kullanılır.

Devrede Kullanılan Elemanların Genel Görevleri

Dirençler: Akım sınırlama ve çalışma noktası ayarı
Kondansatörler: Filtreleme, sinyal ayırma ve kararlılık
Bobinler: Frekans belirleme ve RF ayarı
Entegre devre: Osilatör, modülasyon veya kontrol işlevleri
Transistörler: RF yükseltme ve sinyal şekillendirme

Devrenin Çalışma Aşamaları

USB üzerinden ses ve besleme gerilimi alınır
Ses sinyali filtrelenir ve seviyesi ayarlanır
FM taşıyıcı frekans üretilir
Ses sinyali FM modülasyonu ile taşıyıcıya bindirilir
RF sinyali yükseltilir
Anten aracılığıyla yayın yapılır

Devrenin Avantajları

Kablolu bağlantı gerektirmeden ses iletimi sağlar
Düşük maliyetli ve basit yapı
FM modülasyon mantığını öğretir
Hobi ve deney amaçlı kullanıma uygundur
Standart FM radyolarla uyumludur

Devrenin Sınırlamaları

Yayın gücü düşüktür
Kısa mesafede çalışır
Parazit ve gürültüye açıktır
Frekans kararlılığı sınırlıdır
Yasal yayın sınırlarına dikkat edilmelidir

Kullanım Alanları

Kısa mesafeli ses iletimi
Eğitim amaçlı FM verici deneyleri
Hobi projeleri
FM modülasyonunun öğrenilmesi
Deneysel kablosuz ses uygulamaları

Geliştirme Önerileri

Daha kararlı osilatör tasarımı kullanılabilir
RF filtre eklenerek harmonikler azaltılabilir
Anten tasarımı iyileştirilebilir
Düşük gürültülü ses ön yükselteci eklenebilir
Metal muhafaza ile parazit etkisi azaltılabilir

Yasal Uyarı

FM verici devreleri, ülkeden ülkeye değişen yasal yayın sınırlamalarına tabidir. Bu tür devreler yalnızca düşük güçlü, kısa mesafeli ve deney amaçlı kullanılmalıdır. Uzun mesafeli yayınlar yasal sorunlara yol açabilir.

Genel Değerlendirme

USB FM Transmitter devresi, FM verici sistemlerinin temel prensiplerini anlamak için iyi bir örnektir. Basit yapısı sayesinde öğrenmesi kolaydır; ancak profesyonel yayıncılık için uygun değildir. Eğitim ve hobi amaçlı kullanımlarda oldukça öğretici bir projedir.

CXA1238 FM RADYO (En sevdiğim radyo entegresidir)

Devrenin Genel Yapısı

Devre temel olarak şu bölümlerden oluşur:

Anten ve RF giriş bölümü
LC frekans ayar (tuning) katı
IF (ara frekans) ve demodülasyon katı
Stereo çözme (decoder) bölümü
Ses çıkış ve filtreleme katı
Besleme ve kontrol elemanları

Bu bölümlerin büyük kısmı CXA1238S entegresi içinde yer alır; dış elemanlar ise ayar, filtreleme ve kararlılık için kullanılır.

CXA1238S Entegresinin Görevi

CXA1238S, FM radyo alıcıları için özel olarak tasarlanmış bir entegredir ve aşağıdaki işlevleri tek çipte toplar:

RF sinyal işleme
FM demodülasyonu
Stereo / mono ayrımı
Gürültü bastırma (mute)
Sol ve sağ kanal ayrımı

Bu sayede devre karmaşıklığı ciddi şekilde azalır ve kararlı bir alım sağlanır.

Anten ve RF Giriş Bölümü

Anten olarak yaklaşık 50 cm bakır tel kullanılabilir.
Antenden gelen FM sinyali, bobin (L1) ve kondansatörler (C1, C2) üzerinden RF girişine yönlendirilir.
Bu bölüm, istenmeyen frekansların bastırılmasını ve sadece FM bandının devreye girmesini sağlar.

Antenin konumu ve uzunluğu alım kalitesini doğrudan etkiler.

Frekans Ayar (Tuning) Devresi

Bobinler (L1, L2, L3) ve ayarlı kondansatörler FM bandında frekans seçimi yapar.
Trim1 ile ince frekans ayarı gerçekleştirilir.
Bu bölüm, istenen radyo istasyonunun net şekilde ayarlanmasını sağlar.

Ayarsız veya hatalı bobin–kondansatör kombinasyonu alımı zorlaştırır.

IF (Ara Frekans) ve Demodülasyon

Seçilen FM sinyali entegre içinde ara frekansa dönüştürülür.
FM demodülasyonu burada gerçekleştirilir.
Taşıyıcı frekans üzerinden ses bilgisi ayrıştırılır.

Bu aşama, ses kalitesini ve parazit seviyesini belirleyen kritik bölümlerden biridir.

Stereo Çözme (Decoder) Bölümü

CXA1238S, FM stereo yayınlardaki sol (L) ve sağ (R) kanalları ayırır.
Stereo sinyal yeterli değilse otomatik olarak mono moda geçebilir.
S1 anahtarı ile stereo/mono seçimi yapılabilir.

Bu özellik, zayıf sinyal durumlarında gürültüyü azaltır.

Ses Çıkış Katı

Sol ve sağ ses çıkışları ayrı ayrı elde edilir.
Çıkışlar, doğrudan hoparlör sürmek için değil, harici bir amplifikatöre bağlanmak içindir.
C8, C9 gibi kondansatörler DC bileşenleri engeller ve temiz ses çıkışı sağlar.

Bu yapı, ses kalitesinin korunmasına yardımcı olur.

Direnç ve Kondansatörlerin Rolü

Dirençler, entegre içindeki katların doğru çalışma noktasında kalmasını sağlar.
Kondansatörler filtreleme, kuplaj ve kararlılık görevleri üstlenir.
Özellikle IF ve ses çıkış bölümlerinde kondansatör değerleri kritiktir.

Besleme Bölümü

Devre 6–9 V DC ile çalışır.
Besleme hattında kullanılan kondansatörler gerilim dalgalanmalarını bastırır.
Temiz ve stabil bir besleme, alım kalitesini doğrudan artırır.

Pilli kullanım taşınabilirlik sağlar, adaptör kullanımı ise dikkatli filtreleme gerektirir.

Devrenin Çalışma Aşamaları

Anten FM sinyalini alır
LC devresi istenen frekansı seçer
CXA1238S sinyali IF katına dönüştürür
FM demodülasyonu gerçekleştirilir
Stereo sinyal sol ve sağ kanallara ayrılır
Ses çıkışları amplifikatöre iletilir

Devrenin Avantajları

Stereo FM alımı sağlar
Kararlı ve temiz ses çıkışı
Parazitlere karşı daha dayanıklı yapı
Az sayıda harici eleman
Eğitim ve yarı profesyonel kullanım için uygun

Devrenin Sınırlamaları

Hassas ayar gerektirir
Bobin sarımı ve ayar zorlayıcı olabilir
Doğrudan hoparlör sürmez
PCB yerleşimi kötü yapılırsa parazit artar

Kullanım Alanları

Ev tipi FM tuner projeleri
Eğitim amaçlı radyo uygulamaları
Amfi öncesi FM alıcı katı
Hobi ve deneysel radyo sistemleri

Geliştirme Önerileri

Daha kaliteli anten kullanımı
Metal muhafaza ile RF ekranlama
Düşük gürültülü amplifikatör eklenmesi
Hassas ayar için kaliteli trimmer kondansatör

Genel Değerlendirme

CXA1238S entegreli bu FM stereo tuner devresi, basit FM alıcılardan bir adım ileri seviyede, daha kararlı ve kaliteli alım sunan bir çözümdür. Stereo çözme yeteneği ve entegre yapısı sayesinde, FM radyo teknolojisini derinlemesine öğrenmek isteyenler için oldukça uygun bir örnektir.

TA2003P Orta Dalga Alıcısı (Bunada Bayılırım)

Devrenin Genel Yapısı

Devre şu ana bölümlerden oluşur:

Anten ve RF giriş katı
Yerel osilatör ve mikser bölümü
IF (ara frekans) yükseltme ve demodülasyon
Ses çıkış ve filtreleme katı
Besleme ve dengeleme elemanları

Bu yapı, klasik FM radyo alıcılarının temel mimarisini yansıtır.

TA2003P Entegresinin Görevi

TA2003P, FM/AM alıcılar için geliştirilmiş çok fonksiyonlu bir entegredir ve şu görevleri üstlenir:

RF sinyalin alınması ve yükseltilmesi
Yerel osilatör sinyalinin üretilmesi
Mikser işlemi ile ara frekansın oluşturulması
FM demodülasyonu
Ses sinyalinin çıkışa verilmesi

Bu sayede harici eleman sayısı azalır ve devre daha düzenli hâle gelir.

Anten ve RF Giriş Katı

Anten, ortamda yayılan FM radyo dalgalarını toplar.
RF giriş bobini ve kondansatörler, istenmeyen frekansları bastırır.
Bu kat, sadece FM bandındaki sinyallerin entegreye ulaşmasını sağlar.

Anten kalitesi ve yerleşimi, alım mesafesini doğrudan etkiler.

Osilatör ve Frekans Ayar Bölümü

Ayarlı kondansatör (VC) ve bobinler, yerel osilatör frekansını belirler.
Alınan istasyon, bu osilatör sayesinde ara frekansa dönüştürülür.
Hassas ayar, doğru bobin sarımı ve kaliteli trimmer kondansatör ile mümkündür.

Bu bölüm, frekans kararlılığı açısından kritik öneme sahiptir.

Mikser ve IF (Ara Frekans) Katı

Antenden gelen RF sinyali ile yerel osilatör sinyali karıştırılır.
Sonuçta sabit bir ara frekans elde edilir.
IF katı bu sinyali yükseltir ve filtreler.

Bu aşama, alıcının seçiciliğini ve parazit dayanımını belirler.

FM Demodülasyon

Ara frekanstaki FM sinyal, entegre içinde demodüle edilir.
Taşıyıcı frekans üzerindeki ses bilgisi ayrıştırılır.
Gürültü bastırma devreleri ses kalitesini artırır.

Ses Çıkış Katı

Demodüle edilen ses sinyali, entegre çıkışından alınır.
Kondansatörler DC bileşenleri engeller.
Çıkış sinyali genellikle bir ses yükseltici entegreye veya amplifikatöre bağlanır.

Bu devre doğrudan hoparlör sürmek için tasarlanmamıştır.

Transistörlü Çıkış ve Destek Katları

Şemada yer alan transistörler, IF veya ses katını destekleyici görevler üstlenir.
Bazı transistörler RF yükseltme, bazıları ise ses ön yükseltme amacıyla kullanılır.
Bu yapı, entegre çıkışının daha verimli kullanılmasını sağlar.

Besleme Bölümü

Devre genellikle 3–6 V DC ile çalışır.
Besleme hattındaki kondansatörler gerilim dalgalanmalarını bastırır.
Kararlı bir besleme, frekans kaymasını ve gürültüyü azaltır.

Devrenin Çalışma Aşamaları

Anten FM sinyalini toplar
RF katı sinyali filtreler
Osilatör ve mikser ara frekansı oluşturur
IF katı sinyali yükseltir
FM demodülasyonu yapılır
Ses sinyali çıkıştan alınır

Devrenin Avantajları

Süperheterodin mimari sayesinde kararlı alım
TA2003P ile sade ve düzenli yapı
Daha iyi seçicilik
Temiz ses çıkışı
Eğitim ve hobi projeleri için uygun

Devrenin Sınırlamaları

Hassas ayar gerektirir
Bobin sarımı dikkat ister
Doğrudan hoparlör sürmez
PCB tasarımı kötü yapılırsa parazit artar

Kullanım Alanları

Klasik FM radyo projeleri
Eğitim amaçlı radyo uygulamaları
Amfi öncesi FM alıcı katı
Hobi elektroniği çalışmaları

Geliştirme Önerileri

Kaliteli ayarlı kondansatör kullanımı
RF ekranlama (metal muhafaza)
Daha iyi anten tasarımı
Düşük gürültülü ses yükseltici eklenmesi

Genel Değerlendirme

TA2003P entegreli bu FM radyo alıcısı devresi, temel FM alıcılardan daha ileri seviyede, fakat hâlâ öğrenmeye uygun bir yapıya sahiptir. Süperheterodin prensibi sayesinde frekans kararlılığı ve alım kalitesi belirgin şekilde iyileşir. Radyo elektroniğini derinlemesine öğrenmek isteyenler için güçlü bir örnektir.